Artykuły

Wady wymowy - istota, przyczyny i profilaktyka

autor: Ewelina Mendala-Kwoczek

Wady wymowy są istotnym problemem, któremu należy poświęcać wiele uwagi i czasu na terapię logopedyczną. Nieprawidłowości artykulacyjne bywają przyczyną wielu niepowodzeń szkolnych, a nawet w późniejszym okresie trudności z wyborem drogi życiowej. Wady wymowy mogą towarzyszyć różnym zaburzeniom mowy i występują bardzo często jako jedyny problem dziecka lub dorosłego człowieka. Mogą one przeszkadzać nam w kształtowaniu własnego pozytywnego wizerunku.

W okresach swojego życia stykamy się z różnymi wadami wymowy spowodowanymi licznymi i różnorakimi przyczynami. Substytucje, które są najczęściej skutkiem zaburzeń słuchu fonematycznego, występują przede wszystkim w młodszych klasach szkoły podstawowej i często mają odbicie w piśmie. Popełnianie takich błędów trwa długo, nawet gdy dziecko potrafi różnicować głoski, które w wymowie sprawiają mu jeszcze trudności. Najczęściej źle różnicowane są spółgłoski dźwięczne i bezdźwięczne oraz wszystkich trzech szeregów spółgłosek detalizowanych: szumiącego, syczącego, ciszącego. U dzieci występują także liczne deformacje głosek, które występują częściej niż substytucje w starszych klasach szkoły podstawowej oraz później.

Wszystkie wady wymowy mogą ograniczać człowieka. Utrudniają wybór przyszłego zawodu. Zaburzeń artykulacyjnych nie może mieć na pewno aktor, prezenter, logopeda, wychowawca/nauczyciel w szkole, jak i przedszkolu, telemarketer, pilot, telefonistka, prawnik. W trudnych przypadkach mogą wystąpić problemy z porozumiewaniem się. Duża liczba substytutów powoduje nieczytelność wypowiedzi. Osoby z wadami wymowy są często źle postrzegane przez otoczenie lub staje się ich to „znakiem rozpoznawczym”. Dzieci mogą być wyśmiewane przez swoich rówieśników, przezywane, a co za tym idzie, mogą być narażone na stres i mieć poczucie mniejszej wartości.

Systematyczne zajęcia z logopedą dają pożądany efekt w postaci wyrazistej i poprawnej wymowy wszystkich głosek. Nadmienić tu należy, że nigdy na zajęcia z logopedą nie jest za późno. Nie ogranicza nas wiek, jednakże im szybciej, tym lepiej, gdyż niepoprawna forma realizacji głoski (a właściwie fonemu) jest po prostu mniej utrwalona, więc łatwiej i szybciej można to zwalczyć.