Artykuły

Z kulturą języka na Ty

autor: Ewelina Mendala-Kwoczek

Od osób występujących publicznie, jak i od wszystkich, których praca opiera się na kontaktach z innymi osobami wymaga się, w sytuacji oficjalnej, posługiwania normą językową, kulturą języka polskiego, co składa się na estetykę wypowiedzi oraz wpływa na wizerunek osoby mówiącej/piszącej.

Kultura języka polskiego – rozumienie terminu.
Kultura języka to umiejętność mówienia i pisania poprawnego, sprawnego, czyli zgodnego z przyjętymi w danej społeczności regułami (normami) językowymi i wzorcami stylistycznymi. To także używanie wyrazów, form i konstrukcji językowych, które są adekwatne do sytuacji i poruszanego tematu, z uwzględnieniem możliwości odbiorcy.

Co zrobić, by osiągnąć odpowiedni poziom kultury języka?
Prowadzić różnorodne działania i zabiegi, które upowszechniają wiedzę o języku lub opisują normy językowe: udzielanie porad, samokontrola, samowiedza, samorozwój, stan świadomości językowej użytkowników języka.

Podsumowując: kultura języka to świadome i celowe posługiwanie się językiem we wszystkich sytuacjach komunikacyjnych. By spełnić powyższe warunki należy dysponować minimalną wiedzą o języku, na co składa się: gramatyka, środki stylistyczne (świadome kształtowanie wypowiedzi), historia języka (jej podstawowe fakty historyczne – rękoma, rękami), zmiany językowe (radio), rzetelność w kontaktach językowych, etyka słowna, traktowanie języka, jako najwyższej wartości komunikacyjnej (inaczej użytkownik nie uzna za potrzebne zajmowanie się nim, a zwłaszcza kultywowania go).

Elementy kultury języka:

  • Poprawność językowa: umiejętność polegająca na używaniu każdego elementu języka zgodnie z przyjętymi normami językowymi (tekst wolny od błędów i usterek językowych), np. (przykłady podane w błędnej formie) rozumiem uwagę; mamy w domu cztery zwierzęta; wysłać SMS-a
  • Sprawność językowa: dobór takich środków językowych (styl teksu, jasność stylu = zrozumiałość tekstu, prostota stylu = dobór elementów leksykalnych najbardziej naturalnych w danym typie wypowiedzi, odróżnienie sytuacji prywatnej od publicznej, np. firanki rzęs, filozofia grubej kreski, opcja polityczna, ubogacić, zwięzłość stylu = unikanie elementów językowych niepotrzebnych w danej wypowiedzi, np. prowadzić monitorowanie nastrojów społecznych, podejmować energiczne kroki zmierzające w kierunku, jednolitość stylu = wszystkie składniki wypowiedzi pochodzą z tej samej odmiany gatunkowej), które najlepiej dotrą do odbiorców, wywołać u niego reakcję i pozytywną ocenę mówiącego/piszącego; tekst sprawny językowo to taki, w którym autor tekstu wyraża to, co chce wyrazić, czyli informacje, emocje, przeżycia
  • Etyka słowa: etyka językowego porozumiewania się, określa postawę nadawcy tekstu wobec jego odbiorcy i na odwrót. Ważne jest tu podmiotowe traktowanie partnera rozmów, czyli szanowanie go, uwzględnianie jego postaw, poglądów i krytyki; przekazywanie komunikatu w sposób rzetelny, uczciwy i przyjazny dla odbiorcy
  • Estetyka słowa: każdy tekst można oceniać pod kątem tego, czy dostarcza dodatnich wrażeń estetycznych (ładny, harmonijny), czy też budzi negatywne odczucia bądź jest neutralny dla odbiorcy; wiąże się z tym zagadnienie wulgaryzacji języka oraz grzeczności językowej